قوم عاد ذكر شده همين احقاف است . اين كلمه در اصل به معناى تپه‌هاى ريگ و شن است . به نوشته ياقوت قسمت ديگرى از اين بيابان و بار نام داشته كه سيصد فرسخ در سيصد فرسخ بوده و ميان شحر و صنعا قرار داشته است . وى از احمد بن محمد همدانى نقل مىكند كه و بار ميان نجران و حضرموت و بلاد مهره و شحر واقع بوده است . « 1 » و بار كه روزگارى از سرزمينهاى سرسبز و خرم و بارور بوده ، امروزه بيابانى بيش نيست . آثار آباديهاى پيش از اسلام در آن نمايان است و گويا جايگاه اقوام روبارى بوده كه بطلميوس از آنان به نام جوباريتاى « 2 » ياد كرده است . « 3 » آب و هواى شبه‌جزيرهء عربستان عربستان در شمار خشكترين و گرمترين مناطق دنياست ، با آنكه از شرق و غرب به دريا محدود است ، اما وسعت آبهاى مجاور به قدرى كم است كه گرمى و خشكى اين اراضى وسيع و كم‌باران را كم نمىكند . به علت وزش بادهاى موسمى سموم ، كه به‌طور منظم در داخل و قلب عربستان مىوزد ، بارانهاى پربركت اقيانوس هند خيلى كم به داخل جزيره نفوذ مىكند . به همين دليل گاه خشكساليهاى سخت ايجاد مىشود و گاهى اوقات نيز رگبارهاى تند و كوتاه به صورت غيرعادى مىبارد و شهرهايى چون مكه و مدينه را به ويرانى تهديد مىكند . در شمال حجاز ، واحه‌هاى دورافتاده‌اى است كه وسعت وسيعترين آنها به ده ميل مربع مىرسد . اين واحه‌ها تنها محل استقرار مردم حجاز است . به همين دليل 6 / 5 اين مردم صحرانشينند . بعضى از اين واحه‌ها مانند واحهء فدك كه در صدر اسلام شهرتى داشته ، اكنون اهميت خود را از دست داده است . بيشتر اين مناطق حاصلخيز به روزگار پيامبر ( ص ) به دست يهوديان كشت مىشد . دماى هوا در اراضى پست حجاز 80 تا 90 درجهء فارنهايت است . دماى مدينه كمى بيش از 70 درجه فارنهايت است . بارانهاى موسمى فقط در يمن و عسير مىبارد . در واديهاى حاصلخيز

--> ( 1 ) . همان ؛ ج 4 ، ص 896 . ( 2 ) . Jobaritai ( 3 ) . Ency of Islam ; Vol . 4 , p . 1073 .